Хæрзæрæджы йæ дуæрттæ бындурон рацарæзты фæстæ байгом кодта Планетарий. Нырыккон телескоптæ, космосон наутæ æмæ ракетæты макеттæ. Планетарийы сарæзтой космосы музей æмæ скъола дæр. Сывæллæттæн дзы ис æппæт хъæугæ уавæртæ сæ зонындзинæдтæ фæуæлдæр кæнынæн. Дзæуджыхъæу æмæ районтæй æрбацæуæг сабитæн Планетарийы аразынц экскурситæ. Абон космосмæ фæхæстæгдæр сты сывæллæтты хæдзар «Хуры тын»-ы хъомылгæнинæгтæ.
Космосы сусæгдзинæдтæ базоныны фадат абон фæци сывæллæтты хæдзар «Хуры тын»-ы хъомылгæнинæгтæн. Сабитæн равдыстой планетарийы ахуыргæнæн-тренажерон центр. Сæ бон сси космосы аппаратты пультты цур дæр абадын. Сæхи космонавты бынаты бафæлварын. Суанг ма, сæрмагод уæлæдарæс дæр хиуыл скæнын дæр сæ бон баци.
Диана Зильгина, сывæллæтты хæдзар «Хуры тын»-ы хъомылгæнинаг: «Ам фыццаг хатт дæн. Мæ зæрдæмæ тынг цæуы. Космонавты уæлæдарæс куы скодтон, уæд мæм афтæ фæкасти, цыма космосмæ фæхæстæгдæр дæн. Тынг цымыдисаг у планетарийы алы къуым дæр. Раздæр дæр мæм космос тынг диссаг касти, ныр та мæ бафæндыд мæхи цæстæй фенын алцыдæр».
Сабитæн ма сарæзтой космонавтикæйы музейыл афæлгæст. Ис дзы алыхуызон макеттæ. Се ‘ппæт дæр арæзт сты Лавочкины номыл зонадон-кондадон иугонды. Зæгъæм, Юрий Гагарин космосмæ цы ракетæйыл атахт, «Восток», зæгъгæ, уый макет. Радзырдтой сын ракетæ космосмæ куыд атæхы. Æппæтдунейон космосы станцæ куыд арæзт у æмæ куыд кусы. Уыимæ ма, базыдтой марсоход æмæ луноходы тыххæй дæр. Радиотелескоп цæмæн хъæуы æмæ цæмæй арæзт у, уый дæр сабитæ бæлвырдæй базыдтой.
Зарикянц Георгий, сывæллæтты хæдзар «Хуры тын»-ы хъомылгæнинаг: «Абон бирæ ног цымыдисаг хабæрттæ базыдтон. Иуæй-иу спутниктæ сæрмагонд фольгайæ цæмæн стухынц, уый. Ракетæ куыд тæхы, стæй луноход куыд кусы. Раст цыма космосы уыдтæн, афтæ мæм кæсы. Фæнды ма мæ ногæй ардæм æрбацæуын».
Сывæллæттæ ма бакастысты наукон-популярон киноныв «Черная материя»-мæ. Йæ фæрцы базыдтой, стъалытæ куыд фæзынынц, стæй куыд фесæфынц, уый тыххæй. Цымыдисæй йæм бакастысты канд сывæллæттæ нæ, фæлæ сæ хъомылгæнджытæ дæр. Абон цы федтой, уый сывæллæттæн стыр пайда кæй æрхæсдзæн, уый сæ фидарæй уырны. Бирæтæ йæ бæлвырдæй базондзысты, сæ цард сæ фидæны космосимæ сбæттын фæнды, æви нæ.
Гиоты Светланæ, сывæллæтты хæдзар «Хуры тын»-ы хъомылгæнæг: «Абон сывæллæттæ цыдæриддæр федтой, уый се ппæт дæр бахъуыды кæндзысты. Кæд космонавттæ не суыдзысты, уæддæр сæ зонындзинæдтæ фæфылдæр сты. Мæнмæ гæсгæ, сывæллæтты ахуырадмæ планетарий стыр æвæрæн бахæсдзæн. Бузныг мæ зæгъын фæнды, чидæриддæр бакуыста ацы бынат саразыныл, уыдонæн се ’ппæтæн дæр».
Планетарий цы бон байгом ис, уæдæй нырмæ дзы Дзæуджыхъæу æмæ республикæйы районтæй æрбацæуæг сабитæн аразынц экскурситæ.
Февралы кæронмæ ма планетарийы экскурситæ араздзызсты лæвар.
Хуасдзауты Алинæ
