Раст фæндагæй чи фæцудыдта æмæ хуыздæр цардмæ чи бæллы, уыдоны уавæртæ цавæртæ сты, цымæ? Дзæуджыхъæуы слестгæнæн изоляторы фæткы тыххæй бæлвырддзинæдтæ. Боны фæтк, тæрхонгонд чи æрцыд, уыдоны гæнæнтæ æмæ психологон æххуыс. Слестгæнæн изоляторы кусджыты бонмæ нæ сфæлдыстадон къорд бабæрæг кодта адæмæн фидæнмæ ныфс кæм æвæрынц æмæ сæ хорз хъуыддæгтæм кæм здахынц, уыцы бынат.
Слестгæнæн изолятормæ бахизыны размæ алы адæймаджы дæр бæстон басгарынц. Æфсæн предметтæ æмæ бастдзинады фæрæзтæ хæссæн нæй. Ам алчидæр цæры сæрмагонд фæткмæ гæсгæ. Сæ райсом райдайы æхсæзыл, æнцой та 22 сахатыл. Тæрхонгонд чи æрцыд, уыдонæн сæ бон у фæллой кæнын æмæ мызд исын. Хæрæндоны кæнæ дзулфыцæны. Уголовон æххæстгæнæн системæйы кусæндæтты дзул сæхæдæг цæттæ кæнынц, афтæ сын асламдæр уайы. Фæлæ йæ фыцынц æрмæст бынæттон хæдзарады къорды чи ис, уыдон.
Къæбицы йæ барстхæйттæ ныккæнынц. Æмткæй ам хойраг пайдайаг у. Райсомæй æнæмæнг кас æмæ цай. Сихорыл хъæрмхуыпп, хус хæринаг æмæ компот. Куыстæй уæлдай ма тæрхонгонд чи æрцыд, уыдонæн сæ бон у алыхуызон къордтæм цæуын. Бынаты сты дыууæ литературон йæхи чиныгдонимæ æмæ телевизион. Бæстондæр дзургæйæ кæй фæнды, уыдонæн фадат ис хи журналистикæйы бафæлварын, кусджытæй интервью райсын, радзурын сæ царды, слестгæнæн изоляторы историйы тыххæй.
1914-æм азы та райдыдта фыццаг дунеон хæст æмæ Апшероны æфсæддон хайæн йæ бынат Дзæуджыхъæуæй фæивтой. Бæстыхай радтой Уæрæсейы паддзахады юстицийы министрадæн æмæ 1915-æм азы теркаг губернийы ахæстоны сбадын кодтой 900 адæймаджы. Советон дуг куы ралæууыд, уæд кусæндон сси слестгæнæн изолятор.
2015-æм азы дзы уыд рацарæзт, бæстыхас сног кодтой. Агъуыстыты у сыгъдæг, æнæ дзæгъæл дзауматæй. Сылгоймæгтæ æмæ нæлгоймæгтæ вæййынц хицæнæй. Кæй фæнды, уыдонæн специалисттæ бакæнынц психологон æххуыс. Уымæй уæлдай ма тæрхонгонд чи æрцыд, уыдонæн ис кувæн уат æмæ чысыл аргъуан. Хиуæтты фенынæн дæр ис сæрмагонд домæнтæ. Иумæйаг фæткмæ гæсгæ афæдз фембæлæн ис 10 хатты – 4 дæргъвæтин фæмбæлды æмæ 6 та цыбыргондæй. Тæрхонмæ æнхъæлмæ кæсæг адæмæн та хъуыддаг чи амоны, уымæй бар райсгæйæ. Уый дæр авджы фæстæ æмæ æртæ сахатæй фылдæр нæ.
Нæ куысты æнæ хъæлдзæгдзинадæй уæвæн нæй, зæгъы слестгæнæн изоляторы хицауы хæдивæг, дæлбулкъон Макъайты Константин. Афтæмæй æппæт фарстатæ æмæ хъуыддæгтæ æнцондæрæй ис аиуварс кæнæн. Ацы бынатмæ чи бахауд, уыдоны хсæн бирæ æрыгон адæм ис. Нæлгоймаг куыд зæгъы, афтæмæй йын уый æппæты зындæр у. Фæлæ йæ хъуамæ уыдонæй алчидæр зæрдыл дара – хæдзары сæм кæй æнхъæлмæ кæсынц, уый. Æрмæст афтæмæй ссæрибары фæстæ ис царды раст фæндагыл æрлæууæн.
