Къамистытæ, документтæ, хорзæхтæ æмæ æрвылбоны царды дзаумæттæ. Ацы экспонаттæй алкæцы дæр хъахъхъæны йæхи истори. Фæлæ сæ феныны фадат алкæд нæ вæййы. Æрыдоны горæты райрæзты историимæ баст æвдисæнтæн музейы бынат нæй, уымæ гæсгæ сæ хъахъхъæнынц къоппыты. Абон музейы фæзуат у 100 квадратон метрмæ æввахс. У къуындæн. Бирæ азты дæргъы музейы фонд фæфылдæр 4 мин экспонатæй, уый тыххæй дзы нал цæуынц. Музейы истори райдыдта чысыл скъолайы коллекцийæ. Рæстæг куыд цыд, афтæмæй йæ райрæзтыл куыстой бынæттон цæрджытæ дæр.
— Музей байгом 1989-æм азы ӕрыдоны дыккаг скъолайы чысыл коллекцийы бындурыл. Уӕд экспонаттӕ бирӕ нӕ уыдысты. Дзауматæ нын лӕвар кодтой Ӕрыдоны ӕмӕ ӕнӕхъӕн районы цӕрджытӕ. Мах тынг бузныг стӕм, уӕд нæм чи фæкаст, уыдонӕй алкӕмӕй дӕр.
Экспозици иу кæны алыхуызон фæлтæртæ æмæ темæтæ – æфсæддон историйæ культурæ æмæ æрвылбоны цард. Залтæн сæ зонгæ дæр баст у Советон Цæдисы æрвыбоны цардимæ.
— Æмгуыст кӕнӕм Ӕрыдоны цыппар скъолайы ӕмӕ æппæт рӕвдауӕндæттимæ дӕр. Мысæн ӕмӕ юбилейон бонтӕм кӕддӕриддӕр бацӕттӕ кӕнӕм мадзӕлттӕ ӕмӕ сывæллæтты æрбахонæм. Уымӕй уӕлдай, истори ӕмӕ ирон ӕвзаджы ахуыргӕнджытӕ нӕ музейы арӕх фӕкӕнынц тематикон уроктӕ.
Музейы фæзуат фæуæрæхдæр кæныныл иу æмæ дыууæ азы нæ дзурынц. Æрæджы ацы фарстайыл ныхас цыд Атарты Георгиимæ фембæлды рæстæг. Æрыдоны районы цæрджытæ фæсиддысты цæмæй музейæн радих кæной ног бæстыхай. Фембæлды хатдздзæгтæм гæсгæ, бынæттон администрацийы сæргълæууæгæн бабар кодтой фарстамæ æркæсын.
— Ӕрыдоны бирæ историон бӕстыхӕйттӕ нæ баззад, Иу æмæ дыууæ хатты нæ фæсидтыстæм, цӕмӕй сӕ бахъахъхъӕной. Алыхуызон бæстыхæйттæ лӕвӕрдтой музейӕн, фӕлӕ сӕ фылдӕр ӕрдӕгхӕлд сты. Ныридæгæн ма бахъахъхъæнæн кӕй ис, уыцы иунӕг историон бӕстыхай у Сывӕллӕтты сфӕлдыстады хӕдзар. Тынг нӕ фӕнды йӕ бахъахъхъӕнын.
Ныридæн музей кусы зæронд бæстыхайы. Ног бæстыхай куы фæзына, уæд æрбацæуджытæ хуыздæр базонгæ уыдзысты сахары историимæ.
