«Райгуырæн бæстæмæ уарзондзинад» æмæ «патриотизм». Беслæны сæрмагонд нысаны æфсæддон дæлхайады хъæбатырты номхæссæг скъолайы ацы дзырдтæн уæлдай аргъ кæнынц. Уым æртæ ахуыргæнинаджы систы «Скъолайы музей — фидæнмæ цæстдард», зæгъгæ, æппæтуæрæсеон æркасты уæлахиздзаутæ. Фыдыбæстæйы Стыр хæсты рæстæджы экспонаттæ фæсивæд æмбырд кодтой мургай. Æххуыс сын кодтой ахуыргæнджытæ дæр. Куыд хъæуы истори хъахъхъæнын, уый тыххæй ме ‘мкусджыты æрмæг.
Къоппы ис дæсгай фыстæджытæ. Цы бузныджы ныхæстæ сæ ис, уыдон æвæрд сты скъолайы Уæлахизы музейы. Ацы лæппутæ — æрыгон патриоттæ, æмбарынц, райгуырæн бæстæйы истори зонын куыд ахсджиаг у, уый. Тематикон конкурсы бацархайыны фадат кæй ис, уый сын куы загътой сæ ахуыргæнджытæ, уæд уайтагъд сразы сты. Куыстмæ бавнæлдтой разæнгардæй. Цæттæ кодтой фæрстытæ, агуырдтой информаци. Сæ зондамонæг — республикæйы сгуыхт ахуырнгæнæг Гуыриаты Надеждæ.
«Скъолайы музей — фидæнмæ цæстдард», зæгъгæ, æппæтуæрæсеон конкурс сæххæст кодтой «Ахуырады» национ проекты «Уæрæсейы Федерацийы цæрджыты патриотон хъомылады» федералон проектмæ гæсгæ. Сæ проекттæ дзы равдыстой æгас бæстæйæ фæсивæд. Беслæны скъолайы æртæ ахуыргæнинаджы Æлдаттаты Роберт, Хуыбылты Георгий æмæ Таутиаты Аминæ математикæйы ахуыргæнæг Кодзаты Иннæимæ рамбылдтой «Къласы сахат музейы», зæгъгæ, номинацийы.
Конкурс расидтысты Уæрæсейы Рухстауынады министрад æмæ Уæлахизы музейы Стратегион хъæппæристы фонд. Ацы фондимæ скъола рагæй æмгуыст кæны. Афæдз размæ, мæскуыйаг æмкусджытимæ иумæ, ам равдыстой экспозици «Фыццæгæм скъолайы фронты архайæг ахуыргæнджыты» тыххæй æмæ бацахстой фыццаг бынат. Ныр ахуыргæнинæгтæ музейы райрæзтыл сæхæдæг кусынц. Экспонатты ‘хсæн, – æмбал кæмæн нæй, ахæмтæ. Коллекци æххæст кæнынц хъæбатырты бинонтæ дæр.
Скъолайы ис 10 музейы бæрц. Алкӕцыйы дӕр дзы æвдыст цӕуы сæрмагонд истори. Зæгъæм, «Скъолайы историйы» кабинеты ис Диего Марадонайы къухфыстимæ майкæ. Æрластой йæ Италийæ. «Уæлахизы музейы» та — Фыдыбæстæйы Стыр хæсты салдæтты дзауматæ, ссардтой сæ къæхтыты рæстæг. Ацы куыст кæндзысты дарддæр.
