Хуымæтæг микроскопы гæнæнтæ сæдæ хатты чи фæхуыздæр кæндзæн, ахæм гарз: цæгатирыстойнаг ахуыргæндты ног æрхъуыды. Зонады дунейы стыр хъуыддаг у. Проект сæххæст кæнынæн фæрæзтæ райста аспирант Созайты Зауырбег. Зындзинæдтимæ дæр куыд нæ ‘мбæлди, фæлæ йæ къухтæ не ‘руагъта. Цавæр ног гæнæнтæ ис ахуыргæндтæ æмæ иртасджытæн? Ме ‘мкусджытæ йæ базыдтой.
Ацы сæмæны фæрцы сахаты механизм æнæ æрлæугæйæ кусы. Йæ дæргъ у 2 милиметры. Фæлæ электронон микроскопы ног гæнæнты фæрцы фенæн ис мехникон кæрдæнты фæдтæ дæр. Приборы æххуысæй предметы уæлцъар раиртасæн ис хуымæтæг гарзæй 500 хатты бæлвырддæрæй.
“Микроскоп сможет видеть больше. Чем больше информации мы об образце собираем, тем полнее мы понимаем, как он устроен, как он сделан, как его переделать. Если это природный образец, как его сделала природа. Если это какой-то технический образец, как сделали, как улучшить, что пошло не так. Поэтому чем больше информации, тем лучше мы понимаем тот мир, в котором живем. И получается, что мы узнаем чудо этого мира и ставим его на конвейер”.
Ацы аппарат советон рæстæгæй баззад, хъахъхъæд æрцыд. Пайда сæ кæнынц наукæйы æмæ промышленносты æппæт къабæзты дæр. Раздæр ацы микроскопты рентгены тынтæуæгъд кæныны функци нæ уыд. Гарзыл саразыныл архайдтой дыууæ азмæ хæстæг. 500 мин сомæн грант райста аспирант Созайты Зауырбег. Уый программæ “Умник”-ы куы рамбылдта уый фæстæ.
“Мы реализовали этот проект с той идеей, что далеко не все вузы могут позволить себе дорогостоящее научное оборудование, особенно в текущих реалиях. Так как эти микроскопы находятся в нескольких институтах России, была идея “а почему бы не модифицировать эти микроскопы, чтобы они позволяли видеть не только с помощью электронов, но и с помощью тормозного рентгеновского излучения”.
Рентгены тынтæуагъдимæ кусынмæ микроскопæн рацарæзтой йæхи æмæ йæ электронон детектор дæр. Ныр бæлвырдгонд сты уæлцъары хæйттæ æмæ ма йæ бынмæ цалдæр æмвæзады.
“Здесь мы можем видеть слюдяной датчик, который чувствителен к тормозному рентгеновскому излучению. Световод, который находится внутри, сентилятор. И дальше идет через разъем в блок обработки сигналов самого микроскопа. Дальше с помощью оператора и некоторых настроек мы можем вывести получивший нам сигнал в различных масштабах и контрасте”.
Ахæм микроскопты къамтæ фæзындзысты Мæскуыйы, Адæмон хæдзарады æнтыстдзинæдты равдыстыты залы, бæлвырддæр дзургæйæ та павильон “Атом”-ы. Æркурдта сæ иртæстыты центр “Курчатовский институт”.
