Ирыстоны историон наукæты фыццаг доктор, профессор, этнограф, нæ фыдæлты истори æмæ культурæ иртасæг. Дзæуджыхъæуы уыд Гаглойты Зинаидæйы мысæн изæр. Мадзалы архайдтой республикæйы министрадты, Цæгат Ирыстоны паддзахадон университеты, Гуманитарон æмæ социалон иртасӕнты институты, Уæрæсейы наукæты академийы дзæуджыхъæуккаг зонадон центры, Иры Стыр Ныхасы, стæй Гаглойты мыггаджы минæвæрттæ. Уымæй уæлдай, ссыд Хуссар Ирыстонæй делегаци. Мысæн изæрæй – ме ‘мкусæг Дзæдзойты Фатимæйы æрмæг.
Наукæ йæ æрыгон азты бауарзта æмæ йыл йæ царды фæстаг бонты онг йæ зæрдæ нал сивта. Гаглойты Зинаидæ райгуырд 1922 азы, йæ фыд Дауыт уыд сауджын, зындгонд рухстауæг. Йӕхӕдӕг дӕр скъола каст фæци иттæг хорз бæрæггæнæнтимæ æмæ йæ ахуыр адарддæр кодта Калачы университеты филологон факультеты, сси Сталины стипендийы аккаг. Фæлæ 40-æм æзты хæстон рæстджы зындзинæдты аххосæй йæ ахуыр Хуссар Ирыстоны педагогон институтмæ раивта. Дарддæр æнтыстджынæй каст фæци аспирантурæ. 50 азæй фылдæр разамынд лæвæрдта Хуссар Ирыстоны зонадон-иртасæн институты археологи æмæ этнографийы хайадæн.
Уæдæ Цæгат æмæ Хуссар Ирыстоны ахæм сахар, ахæм хъæу нæ разындзæн, Гаглойты Зинаидæ кæм нæ уыд. Иртæста XIX æнусы ирон адæмы æхсæнадон царды уаг. Ацы куысты тыххæй йын лæвæрд æрцыд историон наукæты докторы ном. Аст æппæтадæмон симпозиумы архайæг, йæ бирæ монографитæ та уайтагъд фæуæй сты, ӕмӕ ныртæккæ сты ногæй рауадзинаг. Йæ иннæ къухфыстытæ дæр сæфт не сты, фæлæ сæ фылдӕр уагъд не ‘рцыдысты.
Мысæн изæры равдыстой Гаглойты Зинаидæйы куыстыты æмæ царды тыххæй ист æрмæджытæ. Хуссар Ирыстоны делегацийы минæвæрттæ университеты чиныгдонæн балæвар кодтой этнографы «Ирон мыггæгты чиныг». Гаглойты Зинаидæ уыд нæ бæстæйы раззагдæр этнографтæй иу.
Мадзал сарæзта Цæгат Ирыстоны культурæйы сгуыхт кусæг Гаглойты Лианæ, Цæгат Ирыстоны паддзахадон университет, Хуссар Ирыстоны зонадон-иртасæн институт, Гаглойты мыггаджы совет, Галаты Барисы номыл культурæйы фонд æмæ Культурон-рухстауæн центр «Со-действие»-имæ иумæ. Мадзал сбастой Зинаидæйы сæдæ азы бонимæ, сбæрæг æй кодтаит ивгъуыд аз.
