Æмдых æмæ æмзонд адæм хох дæр фæлдахынц, зæгъгæ фæзæгъынц. Ацы хъуыды зæрдылдаргæйæ Цæгат Ирыстоны педагогон институты ЮНЕСКО-йы кафедрæйы кусджытæ рахастой ахæм хъæппæрис. Ирон æвзаг скъолаты хъуамæ æнæмæнгæй се ппæт дæр ахуыр кæной. Цыфæндыйы цæстæй куы нæ кæсæм не ‘взагмæ, хъахъхъæнгæ дæр æй уæд бакæндзыстæм. Автортæ фæнд кæнынц нæ бæстæйы президентмæ сæ хъуыдытæ фæхæццæ кæнын. Цы зæгъынц фæсивæд ацы мадзалы тыххæй, уый та базыдтой нæ уацхæсджытæ.
Ирон æвзаг бахъахъхъæныны тыххæй Цæллагтæ æрæмбырд сты æнæхъæн бинонтæй. Бацыдысты сæрмагонд фыстæджы бынмæ сæ къухтæ бавæрынмæ. Сæ хъуыдымæ гæсгæ, мадæлон æвзаджы фидæн аразгæ у алы адæймагæй дæр.
Цæллагты Виктор: «Ирыстоны чи цæры, уый хъуамæ зона ирон æвзаг. Æмæ йыл фылдæр куы дзурæм, уæд æй хъуыздæр зондзысты. Æмæ йыл ахъæлæс кæнын хъæуы».
Цæгат Ирыстоны педегогон институты ЮНЕСКО-йы кафедрæйы хæцынц уый фарс, цæмæй нæ республикæйы алы цæрæг дæр дзура иронау. Ныртæккæ дзы æмбырд кæнынц адæмы къухфыстытæ. Писмо арвитдзысты нæ бæстæйы Президентмæ. Фыстæджы авторты хъуыдымæ гæсгæ, регионтæм цы ног ахуырадон пълантæ æрæрвыстой, уыдон халынц конституци.
Хъамболты Тамерлан, кафедрæ ЮНЕСКО-йы сæргълæууæг: «Æрæджы Уæрæсейы ахуырады министрад æрæрвыста ног ахуырадон проект . Уыцы проекты ахæм ахуырады проект фæзындис, фæлæ бафиппайдтой, уыцы предмет ахуыр кæнын у факультативæй, уый раст нæу. Уымæн æмæ паддзахадон æвзаг хъуамæ ахуыр кæной се ппæт дæр».
Ома, ахуырады министрады проектмæ гæсгæ, ирон æвзаг кæд паддзахадон у, уæддæр хауы республикон æвзагмæ, æмæ йæ ахуыр кæнын хъæуы факультативы хуызы. Уыцы хъуыддаг паддзахадон æвзаджы домæнтæн дзуапп нæ дæтты æмæ халы регионты цæрджыты конституцион бартæ. Хъамболты Тамерланы хъуыдымæ гæсгæ, ирон æвзаджы рæзт канд ирон адæмæй аразгæ нæу. Фæлæ нæ республикæйы чи цæры, уыдонæй се ппæтæй дæр. Ирыстон бирæнацион субъект у, æмæ цæмæй ирон æвзаг рæза, уый тыххæй хъуамæ рæза æхсæнады æппæт къабæзты дæр.
Хъамболты Тамерлан, кафедрæ ЮНЕСКО-йы сæргълæууæг: «Алы къабазы дæр ирон адæм цæры иннæ адæмыхæтты минæвæрттимæ семæ , сæ разы. Æмæ уыдон дæр хъуамæ бахæссой се вæрæн уыцы хъуыддаджы. Уымæн æмæ уыдон ирон æвзаг куы не мбаролй, уæд ирæттæй кæм фæнды куы сæмбырд уой, уæд ирон адæм бар æнæбары уырыссаг æвзагмæ рахизынц».
Ахуыргæндты хъуыдымæ гæсгæ, ирон æвзаджы уроктæ скъолаты хъуамæ факультативтæ ма уой, фæлæ æнæмæнгæй ахуыр кæнын кæй хъæуы, ахæм уроктæ. Уыцы хъуыдыйыл хæст чи у, уыдон хъуамæ схъæлæс кæной, æмæ сæ къухтæ фыстæджы бын сæвæрой.
