Абон нæ бæстæйы æппæт географтæн дæр у сæ профессионалон бæрæгбон. ЦИПУ-йы географи æмæ геоэкологийы кафедрæйы ахуыргæнджытæ йæ æгъдауыл фæбæрæг кæнынц. Абалц кодтой экологон къахвæнддæгтыл Цъæйы коммæ. Къахвæндаджы дæргъ у 712 метры. Йæ бон ыл ахизын у куыд хуымæтæг, афтæ фæлтæрдджын бæлццæттæн дæр. Уыцы фæндагыл абалц кодта не`сфæлдыстадон къорд дæр.
Цъæйы ком – Цæгат Ирыстоны фидыц. Ам æрбынат кодтой Цæгат Ирыстоны æппæты стырдæр æмæ ныллæгдæр цъититæ. Цæмæй алы бæлццоны бон дæр уа ацы комы рæсугъддзинадæй цæст барæвдауын,уый тыххæй дзы ис сæрмагондæй туристтæн арæзт æдас экологон къахвæндæгтæ. Уæрæсейы георгафион æхсæнад бæрæг кæны йæ 176 азы. Цæгат Ирыстоны йæ хайад фæзынд 1972 азы мартъийы Цæгат Ирыстоны паддзахадон университеты географи æмæ геоэкологийы кафедрæйы. Ам ахуыргæнджытæ сæ студенттæн саразынц алыхуызон ахуырадон-зонадон балцытæ.
Ацы аз Уæрæсейы георгафион æхсæнад Цæгат Ирыстоны паддзахадон университеты географи æмæ геоэкологийы кафедрæимæ иумæ абалц кодтой Цæгат-Ирыстойнаг паддзахадон æрдзон фæдзæхст бынаты экологон къахвæндæгтæй иуыл Цъæйы цъитимæ. Мадзал арæзт æрцыдис Уæрæсейы ахуырад æмæ наукæйы министрады хъæппæрисæй. Бацархайдтой ма дзы фæлварæн проект «Студенческий туризм»-ы ахуыргæнинæгтæ дæр.
Нæ республикæйы суинаг иртасджыты сæ размæ сæвæрдтой нысан – нæ республикæйы æрдз бахъахъхъæнын. Ацы ахсджиаг æмæ арфæйаг куысты бацархайын кæй фæнды, уыцы географ æмæ экологты нымæц фылдæр кæны. Балцы фæлгæты йæ архайджыты фæнды рамбырд кæнын хæхбæстимæ баст географион зонинæгтæ, уыимæ ма ссарын ног экологон къахвæндæгтæ.
Нæ алфамблайы сыгъдæгдзинады фарста бонæй-бон ахсджиагдæр кæны. Уымæй уæлдай арæх ацы хъуыддагмæ се`ргом здахын райдыдтой, канд Цæгат Ирыстоны нæ, фæлæ иннæ бæстæты дæр. Бирæ студенттæн ахæм ахуырадон балцытæ свæййынц нæ алыуварс æрдз базонын фæрæз, ссарынц дзы, Цæгат Ирыстоны арæх цы зайæгойтæ æмæ сырдтæ не`мбæлынц, ахæмтæ дæр.
Абон, геогрæфты бон, дунейы æмæ нæ бæстæйы алы регионты минæвæрттæ базонгæ сты Цæгат Ирыстоны æрдзимæ. Балцæй иуылдæр разыйæ баззадысты. Алчидæр бæлвырд æмбарын райдыдта, алкæйдæр йæ регионы æрдз хъахъхъæнын кæй хъæуы, уый.
