Хуссар Ирыстоны абон бæрæг кæнынц республикæйы бон. Историон цау æрцыд 33 азы размæ. 1990 азы 20-æм сентябры адæмон депутатты Совет снысан кодта Хуссар-Ирыстойнаг советон демократон республикæ. Уыцы къахдзæф сси ахсджиаг Хуссар Ирыстоны хæдбардзинад банымайыны фæндагыл. Бæрæгбоны фæдыл Президент Гаглойты Аланæн раарфæ кодта Владимир Путин. Телеграмы фæнысан кодта, Уæрæсе Хуссар Ирыстонæн дарддæр кæй æххуыс кæндзæн æдасдзинад, паддзахадон арæзтад æмæ социалон-экономикон рæзты фарстаты. Ацы бонæн ахсджиаг нысан кæй ис, уый фæнысан кодта Цæгат Ирыстоны сæргълæууæг Сергей Меняйло дæр. Загъта, Хуссар Иры адæм зындзинæдтыл кæй фæтых сты æмæ Уæрæсейы алывæрсыг æххуысы фæрцы хæдбардзинад сæ къухы кæй бафтыд. Республикæйы бон традицимæ гæсгæ Театралон фæзы цæуы Цхинвалы гарнизоны æфсæддонты парад. Хуссар Ирыстоны цæрджытæн раарфæ кодта Президент Гаглойты Алан.
Республикæйы цæрджытæ æмæ уазджытæн фадат уыдзæн “Алайнаг кæрт”, зæгъгæ, бæрæгбон бабæрæг кæнын. Ацæудзæн «Ногдзауты парчы». Мадзалы кæронбæттæн — Театралон фæзы ацæудзæн бæрæгбоны концерт æмæ ирон хъазт.
