«Ирон Нартиадæйы энциклопеди» ныр Цæгат Ирыстоны алы районы чиныгдоны дæр ис. Æртæ томæй конд чиныг сын абон балæвар кодтой историон наукæты доктор, профессор Цыбырты Людвиг æмæ республикæйы культурæйы министры хæдивæг Хъуыссæты Зæлинæ. Кадджын мадзал æрбамбырд кодта районты æмæ Дзæуджыхъæуы библиотекæты минæвæртты. Энциклопеди чи райста, уыдоны ‘хсæн сты горæты централизацигонд чиныгдон æмæ Мамсыраты Дæбейы номыл сывæллæтты чиныгдон дæр. Æхсызгон лæварæн ма иууылдæр райстой Цыбырты Людвигы 90 азы юбилеймæ уагъд чингуытæ дæр. Кадджын мадзал ацыд Цæгат Ирыстоны Культурæйы министрады.
«Ирон Нартиадæйы энциклопеди» рухс федта хæрз æрæджы. Ис дзы, куыд раздæры куыстытæ, афтæ ног хатдзæгтæ дæр. Нарты кадджытимæ баст чингуыты кæд арæхдæр уыдтам Тугъанты Махарбег, Хохты Аслæнбæг æмæ Дзанайты Азанбеджы нывтæ, уӕд ныр та энциклопедимæ хаст æрцыд æхсæз фондзæссæдзæй фылдæр иллюстрацийы. Уымæй уæлдай, композиторты æмæ фысджыты уацмыстæй эпосимæ баст чи сты, уыдон. Энциклопедийыл бакусыныл чи архайдта, уыцы авторты нымæц у 56. Се ‘хсæн, филологтæй уæлдай, ис историктæ, этнографтæ, демОграфтæ, философтæ, æвзагиртасджытæ. Архайдтой лæмбынæг æмæ зæрдæргъæвдæй, уымæ гæсгæ æрмæг фыст у академион æмвæзадыл. Проекты автор æмæ разамонæг — историон наукæты доктор, профессор, Цæгат Ирыстоны гуманитарон æмæ социалон иртасӕнты институты этнологийы хайады разамонæг, Уæрæсейы наукæты сгуыхт кусæг Цыбырты Людвиг. Йæ ныхæстæм гæсгæ, энциклопедийы фæзынд стыр хъуыддаг у Ирыстоны культурæ æмæ наукæйы. Йæхи эпос кæмæн ис, ахæм адæмтæ дунейы 20-æй фылдæр сты. Фæлæ уыдонæй иумæ дæр ахæм энциклопеди нæма ис. Уымæ гæсгæ у уникалон.
