Хæстæгдæр рæстæг Дзæуджыхъæуы политехникон техникумæн уыдзæн мæнæ ахæм хуыз. Бæстыхай пъланыл конд кæй у, уый студенттæн фадат радта зæрдæмæдзæугæ дизайн равзранынæн. Куыд кæсæн зал, афтæ. Дыууæ азы размæ йæ сцалцæг кодтой æнæбюджетон фæрæзты хардзæй. Студенттæ сæхæдæг скодтой стъæлттæ æмæ бандæттæ. Ахæм хуыз райсдзæн бæстыхайы иннæ хай дæр. Рухдзыд дуæрттæ, ирд къултæ æмæ цырæгътæ, ахæм хъуамæ уа регионалон нысаниуæгимæ культурон хæзна. Проект егъау у, уымæ гæсгæ йæ æххæст кæнынц цалдæр къæпхæнмæ гæсгæ. Цалцæг райдайдзæн уæллаг уæладзыгæй, цæмæй ахуырадон процесс ма баурома.
Хæххон-металлургон техникумы ахуыр кæны мин 500 студентæй фылдæр, ахуырадон кусæндоныл стыр уæз æвæрд ис. Уымæ гæсгæ сæ фидæны фæнды цы фæзтæй нæ пайда кæнынц, уыдон экплуатацийы раттын. Бындуронæй цалцæггæнинаг сты тыргътæ æмæ кълæстæ. Бæстыхай сарæзтой 1913-æм азы. Уæд уыд æфсæддон училищæ. 1931-æм азы ам байгом кодтой Дзæуджыхъæуккаг хæххон-металлургон техникум æмæ дзы уæдæй рацарæзт никуы цыд. Разамынд сæхи тыхтæй кодтой æппæт хъæугæ куыстытæ. Студенттæ та сæ уарзон техникумæн арæзтой мебель æмæ рудзгуытæ. Афтæмæй, иу уавæр гыццыл фæрогдæр. Ныр бынаты сног кæндзысты алцыдæр, фæлæ йын йæ историон хуыз нæ фесафдзысты.
Ацы аз æххæстæй сцалцæг кæндзысты Къостайы проспекты бæстыхай, фидæны та техникумы структурон дæлхайад Ватутины уынджы. Ацы нысантæн радих кодтой 130 милуан сомы. Уымæй уæлдай ма техникум бахастой федералон проект “Профессионалитет”-мæ, туризм æмæ лæггæдты сферæйы здæхтмæ гæсгæ. 70 милуан сомæй фылдæр схардз кæндзысты ног мебель æмæ кусæнгæрзтæн. Хæстæгдæр рæстæг цалцæг райдайдзæн Цæгат Ирыстоны педагогон колледжы дæр. Уый дæр рагæй уыд рацаразинаг.
Педагогон колледж у культурон нысаниуæгимæ объект. Бæстыхай сарæзтой 1911-æм азы. Фыццаг дзы æрбынат кодта сылгоймæгты дыккæгæм гимназ. 1924-æм азæй та Хæххон педагогон техникум. Дæс азы фæстæ та йæ фæивтой æмæ сси скъолайы агъоммæ кусæндæттæн хъомылгæнджытæ цæттæгæнæн училищæ. Æмæ æрмæст 2000-æм азты педагогон институт. Ахуырадон кусæндонæн хъæздыг истори ис. Ацы тыргътæ æмæ агъуыстытæ бирæ цымыдисаг цаутæн уыдысты æвдисæн. Уымæ гæсгæ дзы цалцæджы рæстæг æргом здахынц алы лыстæгдзинадмæ дæр.
Дыууæ азмæ сцалцæг кæндзысты Карл Марксы æмæ Кутузовы номыл уынджы бæстыхæйттæ. Фæрæзты иумæйаг гуырахст 240 милуан сомы. Уымæй уæлдай ма республикæйы ахуырад æмæ наукæйы министрады специалисттæ разыйы дзуапп радтой æхсæз профессионалон ахуырадон кусæндоны æмæ иу æмдзæрæны цалцæггæнæн куыстытæ райдайыны фæдыл. Æппæтдæр федералон программæ “Профессионалитет” национ проект “Фæссивæд æмæ сывæллæттæ”-мæ гæсгæ. Колледжтæ ног кæнынц бæстæйы Президент Владимир Путины амынддзинадмæ гæсгæ.
